Τα μεγάλα "ΟΧΙ" θέλουν μεγάλα "ΝΑΙ"

«Χτίσαμε ολόκληρη την εθνική μας ιδεολογία στα "ΟΧΙ". Τα βάλαμε στην κουλτούρα μας, στη ζωή μας, στην καθημερινότητά μας. Τα γιορτάζουμε και τα κάνουμε εθνικές επετείους. Το κάνουμε όμως επιλεκτικά και όπως βολεύει το κυρίαρχο ένστικτο της εξουσίας. Γιατί δεν υπάρχει μόνο το ηρωικό "ΟΧΙ" στους Ιταλούς. Υπάρχει και το κατοπινό "ΟΧΙ" της Βάρκιζας, το "ΟΧΙ" της συναίνεσης μετά τον εμφύλιο, το "ΟΧΙ" σε κυβερνήσεις συνασπισμού πριν τη Χούντα, το "ΟΧΙ" του Μακάριου στο σχέδιο της ένωσης με την Ελλάδα.

»Η ιστορία μας είναι γεμάτη καλά και κακά "ΟΧΙ". Γιατί πρέπει να μας εμπνέουν μόνο τα καλά; Η ζωή προσφέρεται μόνο ως εμπειρία θετικής αντίστασης και ποτέ ως παραδειγματισμός; Πόσο ωφέλιμο τελικά είναι να ζούμε με μια νεύρωση άρνησης σε όλες τις κοινωνικές μας εκφάνσεις; Και πόσο χυδαίο μπορεί να είναι η προσήλωση σε γιορτές που τις ετοιμάζουν αυτοί που πάντα λένε "ΝΑΙ" σε κάθε ευκαιρία υποταγής αλλά προτείνουν σε μας να λέμε όχι μεταξύ μας;

»H Eλλάδα  διπλασίασε τα εδάφη της με τα "ΝΑΙ" του Βενιζέλου, μπήκε στην Ευρώπη με τα "ΝΑΙ" του Καραμανλή και αντιστάθηκε στις επικίνδυνες προκλήσεις με τη συναίνεση του λαού της. Αυτό δεν λέμε και για τη σημερινή επέτειο; Ότι το μεγάλο "ΟΧΙ" το είπε πρώτα ο λαός και μετά ο Μεταξάς; Γιατί δεν συνειδητοποιούμε ότι μετά τον εθνικό διχασμό, η ελληνική κοινωνία κατάφερε για πρώτη φορά, να αισθανθεί ενωμένη μέσα από τα μεγάλα "ΝΑΙ" που είχαν ειπωθεί στις δυο δεκαετίες που πέρασαν;

»Έχω την εντύπωση πως είναι καιρός να πούμε και τα μεγάλα "ΝΑΙ". Στη συνοχή μας, στις κοινότητές μας, στον πολιτισμό μας, στην καθημερινότητά μας και πάνω απ' όλα στον εαυτό μας. Η εθνική μας κουλτούρα έχει μεγάλη ανάγκη από τη συνεννόηση και την αμοιβαιότητα σε σχέδια και πολιτισμικές κατακτήσεις. Τα μεγάλα "ΟΧΙ" είναι κέρδος να τα λέμε όλοι μαζί, όταν πρώτα εξασφαλίσουμε τα μεγάλα "ΝΑΙ" μεταξύ μας. [...]»

Η πρόσφατη εθνική επέτειος ως αφορμή για προβληματισμό μέσα από το καλογραμμένο και εύστοχο σχόλιο του Ανδρέα Ζαμπούκα. Πότε θα πούμε, λοιπόν, τα μεγάλα "ΝΑΙ";

Είναι οι θεσμοί ρε παιδιά!

Παρασκευή έπειτα από μια κουραστική εβδομάδα και δεδομένης της ιδιαίτερα γλυκιάς βραδιάς από άποψη θερμοκρασίας Οκτώβρη μήνα, «χρυσό» Οκτώβρη όπως τον λένε οι Γερμανοί, η παρέα θέλει οπωσδήποτε βολτούλα για ποτό και έτσι γίνεται. Έχουμε όμως δυσκολευτεί να βρούμε να κάτσουμε σε κάποιο από τα μπαράκια της συνοικίας που μας αρέσει για την περίσταση και ως εκ τούτου, αφού βολευτούμε κάπου, η συζήτηση οδηγείται στην παρατηρούμενη ευημερία των κατοίκων εδώ και γενικότερα των Γερμανών. Ευημερία ως ένδειξη των πάντα γεμάτων εστιατορίων και μπαρ που χωρίς κράτηση σε κάποιο από τα «καλά» αδύνατον να βρεις τραπέζι και αναγκαστικά θα πρέπει να συμβιβαστείς με κάποιο λιγότερο «καλό». Ευημερία, επίσης, ως ένδειξη των γεμάτων εμπορικών καταστημάτων ακόμη και καθημερινές και που οι σακούλες στα χέρια των περαστικών στους δρόμους μαρτυρούν ότι όντως καταναλώνουν. Ευημερία, ακόμη, ως ένδειξη της παρουσίας άκρως πρωτότυπων χώρων παροχής υπηρεσιών, όπως π.χ. τέτοιου όπου διδάσκεσαι την τέχνη της μαγειρικής από σεφ, εφαρμόζοντάς την επί τόπου και γευόμενος το αποτέλεσμα έπειτα!

Τι κάνει αυτή την κοινωνία τόσο ευημερούσα; Τι είναι αυτό, αντιθέτως, που λείπει από τη ρημαγμένη ελληνική κοινωνία; Καθώς η σύγκριση, για ακόμη μια φορά, είναι αναπόφευκτη και ενώ είμαι επηρεασμένος από τις σελίδες του βιβλίου που πρόσφατα έπιασα στα χέρια μου «Γιατί αποτυγχάνουν τα έθνη» μια κοινότοπη φράση έρχεται στα χείλια μου, «είναι οι θεσμοί ρε παιδιά!», η οποία μάλλον δεν τους πείθει. Οι συγγραφείς, ωστόσο, του βιβλίου είναι πιο πειστικοί γι΄ αυτή την κοινοτοπία:

«Οι κοινωνίες λειτουργούν βάσει ενός συνόλου οικονομικών και πολιτικών κανόνων που δημιουργούνται και επιβάλλονται συλλογικά από το κράτος και τους πολίτες. Οι οικονομικοί θεσμοί διαμορφώνουν τα οικονομικά κίνητρα: τα κίνητρα ώστε οι πολίτες να μορφώνονται, να αποταμιεύουν, να επενδύουν, να καινοτομούν και να προσαρμόζονται στις νέες τεχνολογίες και ούτω καθεξής. Οι πολιτικές διαδικασίες καθορίζουν κάτω από ποιους οικονομικούς θεσμούς ζει ένας λαός, ενώ οι πολιτικοί θεσμοί καθορίζουν πώς λειτουργούν αυτές οι διαδικασίες. Για παράδειγμα, οι πολιτικοί θεσμοί ενός έθνους καθορίζουν τη δυνατότητα των πολιτών να ελέγχουν τους πολιτικούς και να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται. Με τη σειρά της, αυτή η δυνατότητα καθορίζει αν οι πολιτικοί είναι εκπρόσωποι των πολιτών -έστω και αν δεν είναι τέλειοι- ή αν μπορούν να καταχρώνται την εξουσία που τους εμπιστεύτηκαν οι πολίτες, ή που σφετερίστηκαν, προκειμένου να πλουτίζουν και να επιδιώκουν την υλοποίηση προσωπικών στόχων εις βάρος των στόχων που επιδιώκουν οι πολίτες. [...]

»Καθώς οι θεσμοί επηρεάζουν τα κίνητρα και τη συμπεριφορά στην πραγματική ζωή, σφυρηλατούν την επιτυχία ή αποτυχία των εθνών. Μολονότι το ατομικό ταλέντο είναι σημαντικό σε κάθε επίπεδο της κοινωνίας, είναι απαραίτητο ένα θεσμικό πλαίσιο προκειμένου το ταλέντο να μετασχηματιστεί σε θετική δύναμη. Ο Μπιλ Γκέιτς, όπως και άλλες θρυλικές μορφές της βιομηχανίας της πληροφορικής, διέθεταν τεράστιο ταλέντο και φιλοδοξίες. Σε τελική ανάλυση, όμως, ανταποκρίθηκαν σε κίνητρα. Το εκπαιδευτικό σύστημα των ΗΠΑ επέτρεψε στον Γκέιτς και τους ομοίους του να αποκτήσουν ένα μοναδικό σύνολο δεξιοτήτων που συμπλήρωσαν το ταλέντο τους. Οι οικονομικοί θεσμοί των ΗΠΑ τους επέτρεψαν να ιδρύσουν με ευκολία εταιρείες, χωρίς να αντιμετωπίσουν ανυπέρβλητα εμπόδια. Οι ίδιοι αυτοί θεσμοί διευκόλυναν τη χρηματοδότηση των σχεδίων τους. Η αγορά εργασίας των ΗΠΑ τους έδωσε τη δυνατότητα να προσλάβουν εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ το ανταγωνιστικό περιβάλλον της αγοράς τούς επέτρεψε να επεκτείνουν τις εταιρείες τους και να προωθήσουν τα προϊόντα τους. [...] Τέλος, οι πολιτικοί θεσμοί διασφάλιζαν τη σταθερότητα και τη συνέχεια. Πρώτα απ΄ όλα, καθιστούσαν απολύτως βέβαιο ότι δεν υπήρχε κίνδυνος να καταλάβει την εξουσία ένας δικτάτορας και να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού, κατάσχοντας τον πλούτο τους, φυλακίζοντάς τους ή απειλώντας τις ζωές και τις επιχειρήσεις τους. Δεύτερον, καθιστούσαν απολύτως βέβαιο ότι καμία επιμέρους κοινωνική ομάδα συμφερόντων δε θα μπορούσε να στρέψει την κυβέρνηση σε μια οικονομικά ολέθρια κατεύθυνση [...]».

Σε αντίθεση με το πρώτο από τα τελευταία του παραπάνω αποσπάσματος, το δεύτερο πολύ γνώριμο μού φαίνεται σε σχέση με την ελληνική πραγματικότητα. Ας αναρωτηθούμε, λοιπόν, εκ νέου για το ρόλο των θεσμών μιας κοινωνίας ως προς την ευημερία της!

There is no planet B

Την προηγούμενη Τρίτη πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη διάσκεψη του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή. Παρά τις μαζικότατες διαδηλώσεις του κόσμου σε διεθνές επίπεδο (στην Ελλάδα ωστόσο μη αξιοσημείωτες), μια ακόμη διάσκεψη για το κλίμα σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο έληξε άδοξα, αφού δε σημειώθηκαν βήματα προς ένα περίγραμμα μέτρων που θα αντικαταστήσουν το πρωτόκολλο του Κιότο. Η απροθυμία προς αυτήν την κατεύθυνση θα μπορούσε ίσως σχηματικά να αποτυπωθεί στο ερώτημα για το ποιος θα πληρώσει το κόστος της αλλαγής πορείας στην παραγωγή, στην ενέργεια και γενικότερα στο οικονομικό μοντέλο: οι παλαιότερες (ΗΠΑ, Ευρώπη) ή οι νεότερες (Κίνα, Ινδία κτλ.) βιομηχανικές δυνάμεις; Η Ευρώπη πάντως, αν και αδυνατεί να λειτουργήσει με τρόπο ουσιαστικό στην εύρεση λύσεων σε άλλα φλέγοντα προβλήματα, επί του συγκεκριμένου θα πρέπει να ομολογήσουμε ότι έχει χαράξει αποτελεσματικές πολιτικές, όντας σήμερα υπεύθυνη μόλις για λιγότερο από 10% των παγκόσμιων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, κατέχοντας όμως σχεδόν το ένα τέταρτο στην πίτα της παγκόσμιας παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών. 

Ενδιαφέρων ο προβληματισμός του Αλέκου Λασκαράτου που ακολουθεί, με αφορμή τη διάσκεψη: «Το παλιό ερώτημα της επιστημονικής κοινότητας για το κατά πόσο η κλιματική αλλαγή (ή για να το θέσω ορθότερα, η υπερθέρμανση του πλανήτη) είναι μια πραγματικότητα ή όχι, δεν υφίσταται πια. Εκείνο το ερώτημα που υφίσταται, για μερικούς, είναι κατά πόσο το φαινόμενο αυτό είναι ανθρωπογενές ή όχι, αν δηλαδή αιτία είναι η βιομηχανική ανάπτυξη και οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (κυρίως του διοξειδίου του άνθρακα) που τη συνοδεύουν, ή μία φυσική κλιματική διακύμανση όπως αυτές που έχουν συμβεί και στο παρελθόν. Ερώτημα με επιστημονικό ενδιαφέρον σίγουρα, ουσιαστικά όμως κενό περιεχομένου, σε ό,τι αφορά τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Kαι τούτο διότι, ανεξάρτητα του εάν οι ανθρωπογενείς εκπομπές προκάλεσαν το φαινόμενο, είναι προφανές ότι οι συνεχιζόμενες αλόγιστες εκπομπές μόνο επιδείνωση μπορούν να προκαλέσουν. Είναι λοιπόν φανερό πως είναι επιτακτική ανάγκη να γίνει προσπάθεια να μειωθούν σε παγκόσμιο επίπεδο οι εκπομπές αυτές. Είναι χαρακτηριστικό πως οι ΗΠΑ, κυρίως επί προεδρίας G.W. Bush, παίζοντας το χαρτί της μη-ανθρωπογενούς προέλευσης της υπερθέρμανσης του πλανήτη, αρνήθηκαν να λάβουν ουσιαστικά μέτρα, με αποκορύφωμα την άρνηση της υπογραφής της Σύμβασης για το Κλίμα του ΟΗΕ, γνωστής ως Σύμβασης του Κιότο. Κύριο (μη ομολογημένο) δικαιολογητικό η προστασία της αυτοκινητοβιομηχανίας της. Άλλες χώρες με σημαντικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, είναι η Κίνα, η Ινδία, και η Βραζιλία, οι οποίες μέχρι σήμερα, ας μου επιτραπεί η έκφραση, “σφύριζαν αδιάφορα”. Πρωτοπόρος στη μείωση των εκπομπών, η Ε.Ε., η οποία ενώ κατέχει τη δεύτερη ή τρίτη θέση στην παγκόσμια βιομηχανία, είναι σήμερα, μετά από σειρά αυστηρών μέτρων που έχει λάβει, υπεύθυνη για μόλις το 10% των παγκόσμιων εκπομπών».

Ανασκαφές στην Αμφίπολη και παιχνίδια εντυπώσεων

Πάνω από ένα μήνα μετά τα πρώτα δημοσιεύματα και φημολογίες περί σπουδαίου αρχαιολογικού ευρήματος στην περιοχή της αρχαίας Αμφίπολης, το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης, ηλεκτρονικών και έντυπων, παραμένει αμείωτο. Χωρίς ακόμη να έχουν ολοκληρωθεί οι αρχαιολογικές έρευνες, οι ειδικοί κάνουν λόγο για σημαντική ανακάλυψη, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις. Από την άλλη, δημοσιογράφοι και κάθε είδους δημοσιογράφοντες του διαδικτύου οργιάζουν με τις εικασίες τους σχετικά με τον κάτοχο του μεγαλοπρεπούς ταφικού μνημείου και είναι να αμφιβάλει κανείς αν τελικά έτσι οι ειδικοί επιστήμονες είναι σε θέση να κάνουν σωστά τη δουλειά τους, και δικαιολογημένα από αυτή την άποψη αντιδρούν (δες εδώ). Και αυτό, φυσικά, που υποψιάζει και τον πιο ανυποψίαστο είναι η σπουδή με την οποία επιδίδεται η κυβέρνηση Σαμαρά στην επικοινωνιακή διαχείριση του θέματος. Την ώρα που συνεχίζουν να περνούν από τη Βουλή εξοντωτικά φορολογικά μέτρα, π.χ. ο ΕΝΦΙΑ, βασικό μέλημα της κυβέρνησης είναι η αδιάλειπτη ενημέρωση των πολιτών σε σχέση με την πορεία των ανασκαφών, από ειδικά μάλιστα διορισμένη γνωστή δημοσιογράφο ως υπεύθυνη επικοινωνίας του υπουργείου!

Και το όλο θέμα αφορμή για να αναρωτηθεί κανείς για το πώς οραματίζονται οι σύγχρονοι άρχοντες τη χώρα-μέλος της Ε.Ε. και το πώς χαράζονται πολιτικές στην κατεύθυνση αυτή. Είναι δυνατόν να επιζητείται η αλλαγή της εικόνας της μέσα από φτηνιάρικα παιχνίδια εντυπώσεων, με όρους Marketing; Η απελευθέρωση των υπόδουλων και η ίδρυση του νεότερου ελληνικού κράτους ευνοήθηκε σε μεγάλο βαθμό, ως γνωστόν, από την ιδιαίτερη συμπάθεια των τότε Μεγάλων Δυνάμεων για την Αρχαία Ελλάδα. Σχεδόν δυο αιώνες μετά φαντάζει, ωστόσο, αδιανόητο και ντροπιαστικό οι σύγχρονοι Έλληνες να προσπαθούν να καρπώνονται από τους ένδοξους προγόνους τους και μόνο.

Φυσικά δεν εννοώ ότι είναι κατακριτέα η σωστή διαχείριση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Αντιθέτως, ευπρόσδεκτη θα ήταν σήμερα μια εφαρμογή όσο το δυνατόν πιο μοντέρνας λειτουργίας και οργάνωσης των ελληνικών μουσείων στο πλαίσιο ενός νέου διεθνούς παραδείγματος στον τομέα. Πρωτοπορία στον τρόπο λειτουργίας των ελληνικών μουσείων, που δίχως αμφιβολία τόσα έχουν να εκθέσουν, ώστε να αποτελέσουν τους νέους τόπους συναντήσεως και συναναστροφής μας, τόπους της ανεπιτήδευτης «διά βίου καλλιέργειάς» μας και τελικά καύχημα της ρημαγμένης ελληνικής κοινωνίας, όπως προτείνει ο Γιανναράς.

Δυστυχώς, όμως, όχι μόνο δεν εκσυγχρονίζονται, αλλά ρεπορτάζ της «Καθημερινής» φέρνει στο φως αστείες ιστορίες παρακμής στον τρόπο λειτουργίας των υφιστάμενων δομών αρχαιολογικών μουσείων, όπως π.χ. των πωλητηρίων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του αρχαιολογικού χώρου του Ακρωτηρίου Σαντορίνης. «Πόσα είναι τα έσοδα που χάνει το κράτος από το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι δεν διαθέτει ένα εύρυθμο και λειτουργικό πλαίσιο για τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους, κάτι που αγγίζει τρεις διαφορετικούς τομείς: τις προσφερόμενες υπηρεσίες και προϊόντα στα πωλητήρια και τα εστιατόρια/αναψυκτήρια, τα τέλη φωτογράφισης - κινηματογράφησης και γενικότερης ναύλωσης ενός χώρου αρχαιολογικού ενδιαφέροντος από ιδιώτες και, τέλος, τη δημιουργία πολιτιστικών προϊόντων τεχνολογικής αιχμής, όπως λ.χ. οι εφαρμογές για κινητό τηλέφωνο», πόσα;

Σκίτσο του Ηλία Μακρή

Μυθιστορηματικοί και πραγματικοί ήρωες στο μεσανατολικό δράμα

 

 «Το κορίτσι με το κόκκινο μπαλόνι», stencil του Banksy

«Ο τρίτος κατά σειρά πόλεμος στη Γάζα εδώ και έξι χρόνια μοιάζει να τέλειωσε, αφού η εύθραυστη εκεχειρία εφαρμόζεται προς το παρόν. Σε μια σύρραξη ωστόσο με σχεδόν 2.200 νεκρούς, δύσκολα μπορεί κανείς να μιλήσει για νικητές και ηττημένους. Άλλωστε, τόσο το Ισραήλ όσο και η Χαμάς ισχυρίζονται ότι εξασφάλισαν το πάνω χέρι στη συμφωνία που συνήψαν. Οι αμφισβητούμενες κατακτήσεις τους όμως είχαν βαρύ τίμημα, ειδικά για τους επί μακρόν δοκιμαζόμενους Παλαιστίνιους της Γάζας. Κατά μια έννοια το Ισραήλ πήρε αυτά που ήθελε: η Χαμάς σταμάτησε να ρίχνει ρουκέτες με αντάλλαγμα κάποιες αόριστες υποσχέσεις και μελλοντικές συνομιλίες. Κι η Χαμάς όμως πανηγυρίζει για τις επιτυχίες της, επειδή επιβίωσε της ισραηλινής υπεροπλίας. Αποδυναμωμένη λίγους μήνες νωρίτερα, πλέον προβάλλει ως σημαντικός παίκτης στην παλαιστινιακή πολιτική σκηνή, ενώ τα δεινά του παλαιστινιακού λαού στη Γάζα είναι και πάλι στο προσκήνιο της διεθνούς επικαιρότητας».

Το παραπάνω αποτελεί απόσπασμα από την πρόσφατη είδηση της εκεχειρίας όπως τη μετέδωσε το Reuters. Δύσκολα κανείς κατανοεί τις διαστάσεις του μεσανατολικού ζητήματος και ακόμη πιο δύσκολα μπορεί να πάρει σαφή θέση, παρά τις πολλές πράξεις αυτού του τραγικού έργου. Πόσω μάλλον στην περίπτωσή μου δεδομένου του περιορισμένου της ιστορικής μνήμης που μου επιτρέπει η ηλικία μου. 

Οι εικόνες, όμως, από τη πρόσφατη πολύνεκρη σύρραξη σοκάρουν, ακόμη και όποιον θα επιθυμούσε να μείνει αποστασιοποιημένος. Η ευκολία μετάδοσής τους σήμερα από πολλαπλά μέσα δικτύωσης δεν αφήνει ίσως πολλά περιθώρια αποστασιοποίησης. Και ανάμεσα σε αυτόν τον πληθωρισμό σχετικών ειδήσεων και εικόνων, για καλή μου τύχη, ήρθε ο Κώστας Γιαννακίδης με την ακόλουθη πρότασή του να με βοηθήσει:

«Ο Κροκ είναι ένας Ισραηλίτης που επέζησε από τρεις επιθέσεις Παλαιστινίων μέσα στην ίδια εβδομάδα. Μία βόμβα στο Τελ Αβίβ, μία στην Ιερουσαλήμ και για τη μέση τυφλά πυρά από ελεύθερους σκοπευτές προς λεωφορείο. Ο Κροκ έγινε σύμβολο για τους Εβραίους και στόχος για τους Άραβες. Στην πραγματικότητα έγινε ένα ράκος. Και όταν βρίσκει την ευκαιρία ψιθυρίζει: "μα είμαστε εμείς που έχουμε στείλει τον στρατό στα εδάφη τους, είναι οι φαντάροι μας που μπαίνουν στα σπίτια τους και καταστρέφουν τα πάντα". Δεν τον ακούει κανείς. Τελικά εκεί όλοι έχουν ένα δίκιο για να πυροβολήσουν τον άλλον. Ο Κροκ δεν είναι, φυσικά, πραγματικό πρόσωπο. Αλλά θα μπορούσε να είναι. Ο Κροκ είναι ήρωας μυθιστορήματος. Croc Attack, του Assaf Gavron. Ο συγγραφέας είναι Εβραίος. Όσα ρεπορτάζ και αν διαβάσετε, όσες αναλύσεις, στρατευμένες ή μη, τίποτα δεν θα σας δώσει καλύτερη εικόνα από την αφήγηση του Gavron. Και είναι μία αφήγηση που εκτιμάς περισσότερο καθώς ο συγγραφέας παίρνει αποστάσεις από το έθνος και την κυβέρνησή του. Ο Gavron αποδίδει τη βασική μομφή στον ισχυρό, σε αυτόν που έχει τα όπλα και το χρήμα, στην κυβέρνηση του Ισραήλ. Όμως αντιμετωπίζει τους ανθρώπους με την ίδια επιείκεια ή αυστηρότητα - όπως το βλέπει ο καθένας. Όπως οι επιθέσεις αυτοκτονίας θεωρούνται αντανακλαστική αντίδραση, έτσι και η αγριότητα του στρατιώτη δικαιολογείται στο πλαίσιο των αντιποίνων. Άλλο η καθημερινότητα των ανθρώπων και άλλο η ηθική της ιστορίας. Σας συστήνω να διαβάσετε το Croc Attack για να προσλάβετε τις εικόνες που, συνήθως, περιγράφονται μέσα από δραματικές καταγγελίες ή στείρους αριθμούς».

Το Croc Attack ήταν ομολογουμένως διαφωτιστικό ως προς την επικρατούσα κατάσταση και κυρίως την καθημερινότητα των ανθρώπων εκεί, τόσο από τη μία όσο κι από την άλλη πλευρά. Ταλαντεύοντάς με ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς κόσμους, ο συγγραφέας μου έμαθε να μη βιαστώ να κρίνω τους μυθιστορηματικούς ήρωές του. Ήρωες που ίσως δεν απέχουν και πολύ από την πραγματικότητα και των οποίων η εύθραυστη φύση ξεχώρισε παρά τις σκληρές συνθήκες που τους επιβάλλονται. Και κάπως έτσι, την επόμενη φορά που έπεσα πάνω σε κάποια σχετική είδηση, σίγουρα την είδα με άλλο μάτι! Προτείνω ανεπιφύλακτα με τη σειρά μου να το διαβάσετε.

Οι εύκολοι «εχθροί» των «ανιδιοτελών» αρχόντων

Εικόνες σαν αυτές που περιγράφονται εδώ από εκπαίδευση Ελλήνων στρατιωτών δεν είναι και τόσο ξένες για κάποιον που έχει εκπληρώσει τη στρατιωτική του θητεία. Και είναι κρίμα γιατί έχοντας κάνει φαντάρος μετά τις σπουδές, όπως και η συντριπτική πλειοψηφία πλέον των Ελλήνων νέων, οι οποίοι σπουδάζουν, είσαι σε θέση να σκεφτείς περισσότερο κριτικά απ΄ όσο θα βόλευε τους ανωτέρους σου, νιώθοντας σε αυτές τις περιπτώσεις να υποτιμάται η νοημοσύνη σου ή, ακόμη χειρότερα, να προσβάλλεται το ήθος σου. Αν εύκολα συνθήματα τύπου «καλός Έλληνας, κακός Τούρκος» προβλέπονται ώστε να τονώνουν το ηθικό των σκληρά εκπαιδευόμενων στρατιωτών, τότε απλά δεν επιλέγεται ο καλύτερος τρόπος γι΄ αυτόν το σκοπό. Πολύ φοβάμαι όμως, και θα συμφωνήσω με τον Γαλδαδά, ότι πρόκειται για προσπάθεια εξηλιθίωσης και, κατ΄ επέκταση, μεταχείρισης του στρατεύματος προς όφελος των ένστολων, των υψηλά ιστάμενων για την ακρίβεια. Αντί να ασχολούνται οι τελευταίοι με την καλύτερη οργάνωση του στρατεύματος, φαίνεται πως εκφράζουν τον πατριωτισμό τους επιδιδόμενοι σε συνεργασία με τους αρμόδιους πολιτικούς στην εξασφάλιση της δικής τους μίζας κατά τη συνήθη προμήθεια των αμυντικών εξοπλισμών.

Και δε διατίθεμαι, σε καμία περίπτωση, να υποτιμήσω το ρόλο του στρατού για την εδαφική ακεραιότητα της χώρας και αναχαίτιση της λαθρομετανάστευσης, στα σύνορα της ευημερούσας και, κατά κύριο λόγο, φιλήσυχης Ευρώπης με χώρες της Εγγύς και Μέσης Ανατολής σε εμπόλεμη κατάσταση. Έχοντας μάλιστα επισκεφτεί πρόσφατα τη γείτονα Τουρκία και δει και νιώσει πόσο εχθρική στο πλαίσιο ενός στρεβλού εθνικισμού είναι μεγάλη μερίδα Τούρκων, νιώθω ακόμη περισσότερο περήφανος π.χ. για τα γενναία ιπτάμενα παλικάρια μας που καλούνται να αναχαιτίζουν καθημερινά προκλητικά τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη. 

Για να είμαι ειλικρινής, πριν απ΄ αυτή την επίσκεψή μου και φιλοξενία από φίλο στα τουρκικά παράλια, δεν ήμουν σε θέση να εκτιμήσω σωστά το υπάρχον κλίμα. Και μπορώ να φανταστώ τους λόγους για τους οποίους φανατίζονται οι άνθρωποι, ίδιοι παντού και πάντα λόγοι με τους οποίους δύναται να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα των εκάστοτε εξουσιαστών ευκολότερα χρησιμοποιώντας ηλίθιες μάζες. Αυτά πόσω μάλλον σε μια περίοδο κατά την οποία η γείτονα βιώνει τη δική της κοινωνικοπολιτική κρίση, με μια κοινωνία χρόνια τώρα στην τροχιά που χάραξε ο αδιαμφισβήτητος στα μάτια τους ηγέτης Ατατούρκ προς ένα κοσμικό κράτος και έναν πρωτοφανή, από την άλλη, ισλαμιστή ηγέτη σήμερα που δε διστάζει να απαγορεύσει ακόμη και το Twitter ή το YouTube, τον Ερντογάν. 

Η ελληνική ιστορία, η όχι και τόσο μακρινή, είναι χωρίς αμφιβολία βαθιά ποτισμένη από το αίμα και τα δάκρυα των ξεριζωμένων προσφύγων από τα εδάφη της σημερινής Τουρκίας. Ο ίδιος μάλιστα είμαι απόγονος ξεριζωμένων και οι μαρτυρίες των παππούδων μου αποτέλεσαν το καλύτερο μάθημα ιστορίας. Θαρρώ, όμως, πως σε τίποτα δεν ωφελεί η διατήρηση ενός εχθρικού κλίματος. Προφανώς και οι διαφορές στη μεταξύ μας κουλτούρα είναι μεγάλες, τόσο που δεν εξαλείφθηκαν ακόμη και μετά από τετρακόσια χρόνια υποτέλειας, αλλά κερδισμένοι θα βγούμε επικεντρώνοντας στα τόσα κοινά που μοιραζόμαστε ως λαοί. Απ΄ αυτή την άποψη και χωρίς να θεωρώ φυσικά μόνο υπεύθυνους τους άλλους, η σημερινή είδηση της πανηγυρικής εκλογής του Ερντογάν ως προέδρου της χώρας με άμεσες διαδικασίες με προβληματίζει ιδιαιτέρως!

«Μικρή» ΔΕΗ, μικρά και τα πολιτικά αναστήματα

«Η εν εξελίξει ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ, η κρισιμότερη ίσως όλης της πρόσφατης περιόδου, θέτει, εκτός των άλλων, ένα ερώτημα: Ποιος ωφελείται εντέλει από την ιδιωτικοποίηση των πάντων; Η συνήθης απάντηση είναι: ο καταναλωτής. Αλλά δυστυχώς αυτό μένει να αποδειχθεί· η διεθνής εμπειρία από ιδιωτικοποιήσεις στρατηγικών βιομηχανιών και υπηρεσιών δεν είναι τόσο πλούσια ως προς την πτώση των τιμών, τη βελτίωση των υπηρεσιών ή τη βελτίωση των επενδύσεων. [...] Η πώληση της τεμαχισμένης ΔΕΗ [...] αφαιρεί εργαλεία από το κράτος για την ανάταξη της οικονομίας και την ανακούφιση των πολιτών. Καλή κυβέρνηση είναι αυτή που εξυγιαίνει το κράτος για να λειτουργεί εύρυθμα και αποτελεσματικά, για να συμβάλλει στην παραγωγή πλούτου, όχι η κυβέρνηση που ταπεινώνει το κράτος και πουλάει την περιουσία του. Κάθε ιδιωτικοποίηση, κάθε πράξη απορρύθμισης, θα κριθεί από την κατάσταση της ανεργίας και της φτώχειας τα επόμενα χρόνια [...]».

Αποσπασματικά σχόλιο του Ν. Ξυδάκη με αφορμή την επίκαιρη συζήτηση στη βουλή για την πώληση της «μικρής» ΔΕΗ. Ο δημοσιογράφος θέτει πράγματι εύστοχα το όλο θέμα, κάτι που το πολιτικό προσωπικό, σε αντίθεση, αδυνατεί για ακόμη μια φορά να πράξει. Η επιχειρηματολογία της κυβέρνησης υπέρ του εγχειρήματος δεν έπεισε κανέναν. Και μπορεί η αντιπολίτευση, μείζων ή ελάσσων, να αντέδρασε μεν με τη σειρά της στην ψηφοφορία ενός τόσο μεγάλου θέματος προμελετημένα από πλευράς της κυβέρνησης από θερινό τμήμα της βουλής και να εξέφρασε δικαιολογημένα το αίτημα για δημοψήφισμα του θέματος, αλλά γενικώς φαίνεται ότι αντελήφθη την όλη διαδικασία ως μια πρόβα τζενεράλε για την επερχόμενη ανάδειξη του διαδόχου του κ. Παπούλια και, κατ΄ επέκταση, το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών!

Αν ειλικρινά μου μένει κάτι απ΄ αυτήν την πολύκροτη υπόθεση είναι ότι πολιτικοί, συνδικαλιστές και όλοι οι όμοιοι του σιναφιού τους έχουν καταφέρει να ταυτίσουν στις συνειδήσεις μας ό,τι έχει σχέση με το κράτος με διεφθαρμένο, αναποτελεσματικό, αντιπαραγωγικό, ζημιογόνο και σειρά ακόμη αρνητικών επιθετικών προσδιορισμών, και ως εκ τούτου είμαστε σήμερα τυφλοί για να δούμε ότι αν κάποιος μπορεί να εγγυηθεί την αξιοπρέπεια των πολιτών, υπό την έννοια της παροχής βασικών αγαθών, αυτός είναι και δεν μπορεί να είναι κάποιος άλλος παρά το κράτος! 

Ενδιαφέρουσα ακούστηκε και η ομολογουμένως διαφορετική οπτική ως προς την οποία προσεγγίζει το θέμα ο κ. Νίκος Μάστορας Γκουλέμας ότι «πέρα από τις αμοιβές των εργαζομένων, πέρα από τις "εξυπηρετήσεις" της ΔΕΗ Α.Ε. σε τοπικούς άρχοντες, η βιομηχανία της ενέργειας χρωστά πολλά στην περιοχή μας (σ.σ. ευρύτερη περιοχή Κοζάνης) και το χρέος αυτό δεν αντισταθμίζεται έτσι εύκολα. Οι εκτάσεις που θα μπορούσαν να φέρουν πρωτογενή παραγωγή, οι υδάτινοι πόροι που κατασπαταλούνται, τα εδάφη που δεν αποκαθίστανται όπως και όποτε πρέπει και δεν επαναποδίδονται στις τοπικές κοινωνίες όπως και όποτε πρέπει, είναι μόνο ενδεικτικά. Όλα αυτά, σε μια περιοχή εγκλωβισμένη σε ένα μονοδιάστατο παραγωγικό μοντέλο, βιώνοντας παράλληλα μια πρωτοφανή περιβαλλοντική υποβάθμιση. [...] Ήταν ευκαιρία, σε αυτή την συγκυρία, να προβάλουμε τόσα κι άλλα τόσα σαν διεκδικήσεις της περιοχής στο νέο ενεργειακό μοντέλο, ανεξαρτήτως αν η όποια ΔΕΗ προέκυπτε θα ήταν μικρή ή μεγάλη, δημόσια ή ιδιωτική».

Δυστυχώς, ούτε η περίπτωση του κ.  Μάστορα Γκουλέμα αφορά πολιτικό!

Σκίτσο του Ηλία Μακρή