Τροφή για σκέψη από τον Ζ. Μπάουμαν

Τροφή για σκέψη οι ακόλουθες γραμμές απ΄ το βιβλίο «Ρευστοί καιροί. Η ζωή την εποχή της αβεβαιότητας» του Ζίγκμουντ Μπάουμαν, παραμονή μάλιστα μιας ακόμη εκλογικής αναμέτρησης και εν εξελίξει μιας οξύτατης μεταναστευτικής κρίσης στη γειτονιά της Ευρώπης. Κείμενο γραμμένο αρκετά χρόνια πριν, το 2007, τόσο επίκαιρό και τόσο εύστοχο, όμως, στην ανάλυση της πολιτικής και κοινωνικής κατάστασης στον 21ο αιώνα, παγκοσμίως:

«Τα μηνύματα που εκπέμπονται από τους χώρους της πολιτικής εξουσίας προς τους εύπορους αλλά και προς τους δύσμοιρους παρουσιάζουν την "αύξηση της ευελιξίας" ως τη μοναδική θεραπεία για την ήδη αφόρητη ανασφάλεια. Έτσι, προδιαγράφουν την προοπτική της ακόμη μεγαλύτερης αβεβαιότητας, την ακόμη μεγαλύτερη ιδιωτικοποίηση των προβλημάτων, την ακόμη περισσότερη μοναξιά [...]. Η δυνατότητα της υπαρξιακής ασφάλειας βασισμένης σε συλλογικά θεμέλια αποκλείεται και έτσι δεν προσφέρεται κανένα κίνητρο για αλληλέγγυες δράσεις. Αντίθετα, ενθαρρύνονται οι ακροατές τους να εστιάσουν στην ατομική τους επιβίωση με τον τρόπο του "ο καθένας για τον εαυτό του και άσε τους άλλους να πνίγονται", σε έναν αθεράπευτα κατακερματισμένο, εξατομικευμένο και έτσι περισσότερο αβέβαιο και απρόβλεπτο κόσμο.

»Η υπαναχώρηση του κράτους από λειτουργίες πάνω στις οποίες βασίζονταν τα αιτήματά του για νομιμοποίηση κατά το μεγαλύτερο μέρους του προηγούμενου αιώνα ξανανοίγει διάπλατα το ζήτημα της νομιμοποίησης. Μια νέα συμφωνία πολιτών [...] δεν μπορεί προς το παρόν να οικοδομηθεί με τον τρόπο που γινόταν έως πρόσφατα: μέσω της διασφάλισης της συνταγματικής προστασίας απέναντι στις ιδιοτροπίες της αγοράς, μιας αγοράς διαβόητης για τις καταστροφές που επιφέρει στην κοινωνική θέση των ατόμων και την υπονόμευση των δικαιωμάτων για κοινωνικό κύρος και προσωπική αξιοπρέπεια. Η ακεραιότητα του πολιτικού σώματος στην υφιστάμενη κοινή μορφή του εθνικού κράτους είναι σε δυσχερή θέση. Έτσι, υπάρχει η επείγουσα ανάγκη και αναζητείται μια εναλλακτική μορφή νομιμοποίησης του κράτους.

»Με βάση όσα συζητήθηκαν παραπάνω, δεν αποτελεί έκπληξη ότι μια εναλλακτική μορφή νομιμοποίησης της κρατικής εξουσίας και ένα άλλο πρότυπο πολιτικής προς όφελος των νομοταγών πολιτών αναζητείται σήμερα στην υπόσχεση του κράτους να προστατεύσει τους πολίτες του απέναντι στους κινδύνους για την προσωπική ασφάλεια. Το φάσμα της κοινωνικής υποβάθμισης, εναντίον του οποίου το κοινωνικό κράτος ορκίστηκε να ασφαλίσει τους πολίτες, έχει αντικατασταθεί με την πολιτική φόρμουλα του "κράτους της προσωπικής ασφάλειας" από απειλές όπως ένας ασύδοτος παιδεραστής, ένας κατ΄ επανάληψη δολοφόνος, ένας παρενοχλητικός ζητιάνος, ένας κακοποιός, ένας κυνηγός, ένας δηλητηριαστής, ένας τρομοκράτης ή ακόμα καλύτερα από όλες αυτές τις απειλές συγκεφαλαιωμένες στην φιγούρα ενός παράνομου μετανάστη, εναντίον του οποίου το σύγχρονο κράτος στις πιο πρόσφατες ενσαρκώσεις του υπόσχεται να υπερασπιστεί τα υποκείμενά του».

Ταξίδι = νέα πρόσωπα, τοπία, ιστορίες, νοοτροπίες, γεύσεις, αρώματα...

Η αξία των ταξιδιών σε νέους προορισμούς είναι αδιαπραγμάτευτη. Αρκεί να σκεφτεί κανείς την επιστροφή έχοντας «γεμάτες» βαλίτσες με πρωτόγνωρες παραστάσεις, πρόσωπα, τοπία, ιστορίες, νοοτροπίες και φυσικά γεύσεις. Μετά από κάθε τέτοιο ταξίδι έχεις σίγουρα διευρύνει περισσότερο τους ορίζοντές σου, βλέπεις με άλλο μάτι τον κόσμο, είσαι ίσως κατά τι άλλος άνθρωπος!

Έχοντας με διάφορες αφορμές υποψιαστεί ότι το Μεξικό ως προορισμός είναι σε θέση να εκπληρώσει τις περισσότερες απ΄ αυτές τις δυνατότητες, βρεθήκαμε λοιπόν στη χώρα της βορειοκεντρικής Αμερικής. Και η χώρα γρήγορα μας αποκάλυψε τις πολύχρωμες εικόνες της, την ποικιλία των τοπίων της, την πλούσια ιστορία της και πρώτα απ΄ όλα τους φιλόξενους και ευδιάθετους ανθρώπους της. Ευδιάθετους μάλιστα παρά τις δυσκολίες που είχε να μας διηγηθεί η ιστορία τους, τα τελευταία κεφάλαιά της πιο συγκεκριμένα. 

Γιατί μια μακραίωνη ιστορία πολιτισμού των ιθαγενών τερματίστηκε τόσο βίαια, με τόση αιματοχυσία όταν τον 16ο αιώνα οι Ισπανοί εξερευνητές θαμπώθηκαν από την αφθονία των φυσικών πόρων του Νέου Κόσμου και δεν άργησαν να την ορεχθούν. Με αποτέλεσμα οι ιθαγενείς να βρεθούν για κακή τους τύχη εξανδραποδισμένοι και οι ναοί τους κατεστραμμένοι. Οι κατακτητές φρόντισαν, βέβαια, γρήγορα πάνω στα ερείπια να υψώσουν τις εκκλησίες τους και επέβαλαν τη νέα θρησκεία (μόνο ως θρησκεία αντιλαμβάνονταν το εκκλησιαστικό γεγονός, και δυστυχώς ακόμη και σήμερα η Δύση), καμωμένοι τους πολιτισμικά ανώτερους.

Σχεδόν διακόσια χρόνια μετά την επίσημη ανεξαρτησία της χώρας το 1821 (κοίτα σύμπτωση!) έχουν αλλάξει πολλά πράγματα. Και την επανάσταση για την ανεξαρτησία ακολούθησαν πολυάριθμοι αγώνες για περισσότερη αξιοπρέπεια, κυρίως για τους πολλούς μη έχοντες, οδηγώντας τη χώρα σε θέση να αξιώνει ένα καλύτερο μέλλον αξιοποιώντας τις δυνατότητές της, ανθρώπινων και φυσικών πόρων - οι ρυθμοί ανάπτυξης του Μεξικού είναι αξιοσημείωτοι.

Στην ερώτηση για το πώς βλέπουν σήμερα τους Ισπανούς, τους άλλοτε αποικιοκράτες δυνάστες τους, απαντάει ο ξεναγός πως αυτό ανήκει στην ιστορία, δε μνησικακούμε αλλά δεν ξεχνάμε κιόλας. Και πράγματι οι άνθρωποι έχουν καταφέρει να συνδυάσουν σε μεγάλο βαθμό την προαποικιοκρατική με την μετααποικιοκρατική εποχή, προσπαθώντας να αναδείξουν την μεν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και να ενσωματώσουν όσο το δυνατόν περισσότερα στοιχεία της στη μάλλον επικρατούσα δε.

Βέβαια δεν είναι όλα και τόσο ρόδινα και μπορεί απ΄ τη μία ο ξεναγός περήφανα να μας διαβεβαίωσε πως μια στοιχειώδης πρόνοια εξασφαλίζει ότι κάνεις δεν πεινάει, αλλά απ΄ την άλλη δε δυσκολεύεται να διακρίνει κανείς οξυμένες κοινωνικές ανισότητες. Χωρίς τη διάθεση για εκτενή ανάλυση εδώ, μπορεί κυρίως να εντοπιστεί η ρίζα του κακού σε κάτι γνώριμο... διεφθαρμένους πολιτικούς! Και όπως συμβαίνει με το απελεύθερο από τον οθωμανικό ζυγό ελληνικό κράτος, έτσι και στο απελεύθερο από τη δυτική αποικιοκρατία μεξικανικό κράτος οι θεσμοί του δε φαίνεται να είναι σε θέση να εξασφαλίσουν επιτυχώς τη διευρυμένη κοινωνική ευημερία και δικαιοσύνη. 

Αναρωτιέμαι τελικά και παρά τα αξιοσημείωτα νούμερα ανάπτυξης που αναφέρω λίγες γραμμές παραπάνω: Θεσμοί, συστήματα και μέθοδοι δανεικοί τελείως από τη Δύση, είτε έπειτα από αναγκαστική επιβολή της μίμησης είτε έπειτα από εθελοντική παραίτηση από κάθε δημιουργική ετερότητα (βλ. τη δική μας περίπτωση), δίχως κανένα προβληματισμό για προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες της εκάστοτε κοινωνίας, μπορούν άραγε να οδηγήσουν στο ζηλευτό επίπεδο ζωής της Δύσης ή είναι καταδικασμένοι εξ αρχής να αποτυγχάνουν; Δίχως μια θεωρητική αποτυχία αλλά με θύματα μέλη αυτών των ίδιων των κοινωνιών...

Ένα απρόβλεπτο καλοκαίρι!... Ή μήπως όχι;

Διάβαζα πριν λίγες μόνο μέρες αλλά πάντως πριν απ΄ τη διεξαγωγή του πρόσφατου δημοψηφίσματος και τις μετέπειτα εξελίξεις, στο "Unfollow" από το Old Boy:

«Η περίοδος του μνημονίου φτάνει, αν όχι στην κορύφωσή της, σαφώς πάντως σε μια δραματική της κλιμάκωση, καθώς έχουμε αίφνης μια ριζική αλλαγή στην αφήγηση: ως εδώ πηγαίναμε δεχόμενοι το αναπόφευκτό του· το απεχθανόμασταν αλλά το αποδεχόμασταν. Από δω και πέρα ζούμε στις μέρες που το αναπόφευκτο έδωσε τη θέση του στο απρόβλεπτο».

Και όντως έτσι φαινόταν μέχρι να δούμε το επόμενο επεισόδιο που μόνο καινούργιο δε μοιάζει να ΄ναι! Δυστυχώς τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό επιβεβαιώνονται τα μέχρι τώρα συμπεράσματα: απ΄ τη μια, μια αριστερή, στους τύπους τουλάχιστον, κυβέρνηση που αρνείται να καταλύσει το κατεστημένο πελατειακό κράτος και, απ΄ την άλλη, μια Ευρωπαϊκή Ένωση αποφασισμένη να επιβάλλει σ΄ ένα κράτος-μέλος της του όρους των στυγνών «Αγορών», παρά τις κοινωνικές συνέπειές τους.

Πέντε χρόνια πλέον απ΄ όταν βγήκε στην επιφάνεια η κρίση χρέους που μαζί της όμως έφερε όλες τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας και όχι μόνο αυτής. Πέντε χρόνια τώρα με τα ίδια όπλα, την ίδια στάση, τα ίδια αντανακλαστικά να προσπαθεί η κοινωνία και πρωτίστως οι κυβερνώντες της, να την αντιμετωπίσει.

Είναι η ίδια όμως πενταετία που το μεγαλύτερο διάστημά της με βρίσκει σε ξένους τόπους, μαζί με τόσους άλλους τολμηρούς ξενιτεμένους, ψάχνοντας καλύτερες ευκαιρίες, έχοντας μάθει ή ακόμη μαθαίνοντας μια άλλη λαλιά, μια άλλη νοοτροπία για να μπορούμε να συν-υπάρχουμε με τους γύρω μας, προσπαθώντας σε κάθε περίπτωση να προχωρήσουμε τη ζωή μας! Με το μυαλό να μας κρατάει στα ξένα, την καρδιά όμως πίσω στην πατρίδα...

Και κάτι τελευταίο και ίσως το πιο σημαντικό: πέντε χρόνια που κατακλυζόμενοι από νούμερα, οικονομικούς όρους, μεγέθη κτλ., ξεχάσαμε ποιοι είμαστε, χάσαμε τη ζωή μας! Με τον πιο εύστοχο τρόπο καταφέρνει να το διατυπώσει αυτό ακριβώς ο αγαπημένος, μέγας σκιτσογράφος Αρκάς. Τα συμπεράσματα δικά σας:

Οι παππούδες μας πρόσφυγες, οι γονείς μας μετανάστες και εμείς...

από post της Έλενας Ακρίτα

Τροφή για σκέψη με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων στις 20 Ιουνίου! Τη μέρα αυτή σίγουρα θα ακούστηκαν για ακόμη μια φορά καλοδιατυπωμένα διαγγέλματα από επίσημα χείλη Ευρωπαίων αξιωματούχων για τους εκατοντάδες πρόσφυγες που από στεριά και θάλασσα ψάχνουν διέξοδο φυγής προς τη γηραιά ήπειρο, από πράξεις ωστόσο ελάχιστες. Τι περιμένεις όταν αυτή η Ευρώπη αδυνατεί να επιδείξει αλληλεγγύη για ένα επίσημο μέλος της, την Ελλάδα, προτάσσοντας εθνικές γραμμές και μιλώντας τη γλώσσα των αγορών και μόνο; Χωρίς προφανώς να εννοείται αλληλεγγύη ως προς το διεφθαρμένο κράτος και τους θιασώτες του! Ας είναι... Εμείς τουλάχιστον, μην ξεχνώντας ποιοι είμαστε, έχουμε ένα λόγο παραπάνω να 'μαστε αλληλέγγυοι στους αδύναμους και κατατρεγμένους! Ο Βορειοευρωπαίος δεν έχει ιδέα τι σημαίνει προσφυγιά και μετανάστευση, έχει το άλλοθι. 

Όταν οι Έλληνες έφτασαν πρόσφυγες στη Συρία - μια συγκλονιστική φωτογραφία (Πηγή: www.lifo.gr)

«Από τη Δημοκρατία στην Αγορά»

Αυτό τον υπότιτλο φέρει το τελευταίο ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου, «Αγορά», που ταξιδεύοντας έφτασε πριν λίγες μέρες και στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Μονάχου και όπου είχαμε την ευκαιρία να το παρακολουθήσουμε κι εμείς στη μεγάλη οθόνη. Μπορεί πολλά απ΄ αυτά που είδαμε και ακούσαμε να μας ήταν λίγο-πολύ γνωστά. Όπως παραδείγματος χάριν ότι πολλοί αξιωματούχοι, εντός και εκτός της χώρας, κάποιοι εκ των οποίων μάλιστα συμμετείχαν ενεργά στο σχεδιασμό και την εφαρμογή της οικονομικής πολιτικής των τελευταίων ετών, τολμούν να παραδεχτούν το αδιέξοδο και την άνιση κατανομή των βαρών αυτής της πολιτικής. Ή ότι εξαιτίας αυτής ακριβώς της πολιτικής μεγάλο ποσοστό (σχεδόν ένας στους τρεις!) των Νεοελλήνων βρίσκεται είτε σε κίνδυνο φτώχειας είτε σε κατάσταση κοινωνικού αποκλεισμού, με ό,τι δραματικό συνεπάγεται αυτό για τις συνθήκες διαβίωσής τους. Ή ακόμη χειρότερα, ότι η οικονομική δυσχέρεια και το κλίμα πόλωσης των καιρών οδήγησε στην θεαματική αύξηση της ξενοφοβίας και του νεοναζισμού στην ελληνική κοινωνία. Παρόλα αυτά, άξιζε νομίζω η παρακολούθησή του, πετυχαίνοντας ίσως το σκοπό του να θέσει τον θεατή σε προβληματισμό. Προβληματισμό, κυρίως, για το πώς τελικά θα ανακάμψουμε.

Κάπως έτσι προβληματίστηκε και η παρέα μας και η συζήτηση κατέληξε στην επιτακτική ανάγκη χάραξης μακρόπνοου (σίγουρα πολύ πέρα από τον ορίζοντα της όποιας επόμενης δόσης ενός πακέτου ρευστότητας) εθνικού σχεδίου για το μέλλον της χώρας. Ο τόπος, όλοι μας είμαστε σίγουροι γι΄ αυτό, δε στερείται κανενός από κείνα τα αναγκαία για την υλοποίηση ενός εμπνευσμένου συλλογικού οράματος. Αν μη τι άλλο, διαθέτει το σημαντικότερο γι΄ αυτό το σκοπό: το υψηλής επιστημονικής κατάρτισης ανθρώπινο δυναμικό, αυτό που τόσο καλά παρήγαγε όλα αυτά τα περασμένα χρόνια και το οποίο έτοιμο πλέον να δουλέψει σκληρά, αναγκάζεται δυστυχώς να μεταναστεύσει σε άλλες πολιτείες, μη έχοντας τη δυνατότητα να ανταποδώσει τίποτα.

Βέβαια, για τη χάραξη τέτοιου σχεδίου προϋποτίθενται μεγάλα πολιτικά αναστήματα, τέτοια που λίγα είχε την τύχη να δει ο τόπος και ιδίως σήμερα σπανίζουν. Αν για κάτι απογοήτευσε ο πρωθυπουργός της πρώτης αριστερής κυβέρνησης της μεταπολιτευτικής ιστορίας της Ελλάδος, παρά τα ευοίωνα σημάδια, ήταν για την απουσία ενός τέτοιου σχεδίου. Σχεδίου κοινωνιοκεντρικών προτεραιοτήτων, σχεδίου ασύμβατου όποιας κομματικής, πελατειακής, κρατικοδίαιτης ή στενά συντεχνιακής λογικής και, κυρίως, σχεδίου βασισμένου στην ταυτότητά μας, με τρόπο που να την αναδεικνύει. Απογοητευμένος σκέφτεται, λοιπόν, κανείς: «Και τώρα, πόσο θα πρέπει να περιμένουμε ακόμη μέχρι να φέρει ο ρους της Ιστορίας έναν τέτοιο χαρισματικό, ανιδιοτελή ηγέτη;» 

  

Μήπως, όμως, σε τίποτα δεν ωφελεί αυτή η προσμονή για ένα και μοναδικό πρόσωπο που θα μας σώσει όλους, στάση στο πλαίσιο του λεγόμενου «μεσσιανισμού»; Μήπως, το ευγενές όραμα μιας καλύτερης αυριανής κοινωνίας θέλει τον καθένα να σταυρωθεί για να αναστηθεί μετά τόσο αυτός όσο και όλο το σύνολο; Πόσο διατεθειμένος είναι σήμερα κάποιος μέσα από τις επιλογές και τη στάση ζωής του να είναι λιγότερο ιδιοτελής; Να πάψει να είναι «παρτάκιας» και μόνο; Πότε έκανε τελευταία φορά κάποιος κάτι εκτός της περίφραξης του κήπου του, εκεί που ξεκινάει ο δημόσιος χώρος; Αναρωτιέμαι συχνά πόσοι θα ΄λεγαν όχι σε μια «καλή» θέση στο δημόσιο, εξασφαλισμένη όμως όχι με αξιοκρατικές και διαφανείς διαδικασίες, ακόμη και σήμερα που έχει πλέον γίνει στους περισσότερους σαφές τι ρίζα του κακού ήταν τέτοια φαινόμενα. Ή πόσοι θα αρνιόντουσαν, παρομοίως, μια ευκαιρία εύκολης φοροδιαφυγής; Και τέλος στην ουσία της δημοκρατίας, πόσο ενδιαφέρεται ο καθένας να ασκεί τον προβλεπόμενο ελεγκτικό ρόλο του απέναντι στους εκλεγμένους πολιτευτές του;

Δύσκολα αυτά ε; Πόσω μάλλον με τους δύσκολους ρυθμούς της σημερινής καθημερινότητάς μας... Ώπα, είπε κανείς ότι η δημοκρατία είναι εύκολη; Και γιατί όταν οι ίδιοι αποδεικνυόμαστε τόσο ιδιοτελείς στα απλούστερα, να αναμένουμε απ΄ την άλλη ανιδιοτελείς άρχοντες; Μα ένας καθρέφτης της κοινωνίας που αντιπροσωπεύουν δεν είναι οι τελευταίοι; Κατ΄ αυτή την άποψη θεωρώ άκρως εύστοχο τον υπότιτλο που επέλεξε ο Αυγερόπουλος, τονίζοντας τη μετάβαση της εξουσίας από το δήμο στις στυγνές αγορές, μετάβαση η οποία εμείς από πλευράς μας φαίνεται πως είμαστε διατεθειμένοι να δρομολογηθεί!

Το ΄χε πει άλλωστε ο Θουκυδίδης, «Ή ελευθερία ή ησυχία». Και τα δύο δε γίνεται. Θέλει τη δική του προσωπική επανάσταση του καθενός η ελευθερία στο πλαίσιο της δημοκρατίας.

Καρέ από το ντοκιμαντέρ, όπως διατίθεται στο site

Η γενιά με τα γένια

«Δεν ξέρω πόσα χρόνια ακριβώς χρειάζονται για να χαρακτηρισθεί ένα ηλικιακό γκρουπ γενιά, και για να πω και την αλήθεια δεν με ενδιαφέρει κιόλας, αλλά θεωρώ πως οι άντρες οι οποίοι είναι γεννημένοι μεταξύ 1981 και 1985 μπορούν να χαρακτηριστούν σαν μια ξεχωριστή γενιά. Οι σημερινοί 30άρηδες λοιπόν, πάνω κάτω, κανονικοί άντρες στο μυαλό και στο σώμα αλλά έφηβοι στην πραγματικότητα. Οι περισσότεροι από αυτούς εγκλωβισμένοι σε μία αέναη αναβλητικότητα και προσμονή. Προσμονή για το καλύτερο και το χειρότερο. 

[...]

Από την στιγμή λοιπόν που δικαιολόγησα γιατί κατά την άποψή μου αυτό το συγκεκριμένο ηλικιακό γκρουπ πρέπει να θεωρείται ξεχωριστή γενιά πρέπει να έχουν και κάτι που θα τους χαρακτηρίζει. Κάτι σαν σήμα κατατεθέν. Η γενιά του πατέρα μου, η λεγόμενη και γενιά του Πολυτεχνείου, εκτός από το Πολυτεχνείο και τη χούντα είχαν τα μακριά μαλλιά και τα παντελόνια με τις τεράστιες καμπάνες. Η επόμενη γενιά είχαν το χαρακτηριστικό του τεχνοκράτη. Οι περισσότεροι σπουδαγμένοι και κυρίως πολύ καλά δικτυωμένοι κατέλαβαν τις καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας και κυριάρχησαν στον κόσμο κάνοντας επίδειξη με τα ακριβά αυτοκίνητά τους, τα επώνυμα ρούχα τους και τα κοστούμια. Οι γιάπηδες λοιπόν που ξεκίνησαν από την Αμερική και κατέκλυσαν όλο τον κόσμο. Στην συνέχεια είχαμε τη γενιά που ήταν εμμονική με την εμφάνισή τους. Μέτρο- σέξουαλ νομίζω τους έλεγαν. Και φτάνουμε και στην δική μου. Προσπάθησα πραγματικά να βρω κάτι χαρακτηριστικό της αλλά μάταια. Το μόνο που μου ταίριαζε ήταν η αναμονή αλλά δεν μου κόλλαγε κάτι. Μέχρι να κοιταχτώ στον καθρέπτη και να καταλάβω. Είμαστε η γενιά με τα μούσια. Παντού γύρω σου βλέπεις τρίχες και μούσια. Άλλα μακριά και περιποιημένα, άλλα χύμα, άλλα κοντά, άλλα με κενά, άλλα ίσια, άλλα κατσαρά. Παντού μούσια. Η γενιά με τα γένια λοιπόν».

Αν και πρωτοδημοσιευμένο εδώ σχεδόν ένα χρόνο πριν, πέφτοντας ξανά σήμερα κατά λάθος πάνω του, μου αρέσει τόσο που βρίσκει θέση εδώ. Είναι μάλλον απλά που με αφορά!

Μην ξυρίζεσαι, μην απαρνιέσαι τη γενιά σου!

«8 ώρες δουλειά, 8 ώρες ελεύθερος χρόνος, 8 ώρες ανάπαυση»

Πολλά δε θέλει ο άνθρωπος

να 'ν' ήμερος να 'ναι άκακος

λίγο φαΐ λίγο κρασί

Χριστούγεννα κι Ανάσταση

κι όπου φωλιάσει και σταθεί

κανείς να μην του φτάνει εκεί

Μα 'ρθαν αλλιώς τα πράματα

τονε ξυπνάν χαράματα

τον παν τον φέρνουν πίσω μπρος

του τρώνε και το λίγο βιός

κι από το στόμα την μπουκιά

πάνω στην ώρα τη γλυκιά

του τηνε παίρνουνε κι αυτή

Χαρά στους που 'ναι οι Δυνατοί!

Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας, Οδυσσέα Ελύτη

 Σήμερα, 1η του Μάη ο εορτασμός της εργατικής πρωτομαγιάς σε πολλά σημεία του πλανήτη ως ανάμνηση των επιτευγμάτων μετά αιματηρών αγώνων της εργατικής τάξης, μεταξύ άλλων π.χ. του δεδομένου στις μέρες μας εβδομαδιαίου 40ωρου, αλλά και ως υπενθύμιση του διεκδικητικού της ρόλου, της δύναμής της. Το μήνυμα «8 ώρες δουλειά, 8 ώρες ελεύθερος χρόνος, 8 ώρες ανάπαυση» είναι ίσως ακόμη και σήμερα επίκαιρο αρκετά, κρίνοντας κι ο ίδιος ως εργαζόμενος σχετικά άνετων συνθηκών εργασίας, σε μια χώρα, όπου τα εργατικά κεκτημένα φυλάττονται σαν κόρη οφθαλμού. Παρόλα αυτά, δεν είναι λίγες οι φορές που καλείσαι, άμεσα ή έμμεσα, να καταρρίψεις το 8ωρο. Αν μάλιστα, όχι άδικα, συμπεριλάβει κανείς και τον χρόνο μετακίνησης προς κι από το χώρο εργασίας, ίσως απέχει δυστυχώς πολύ η πραγματικότητα από τις οραματιζόμενες 8 ώρες ελεύθερου χρόνου. Βέβαια, αξίζει να αναρωτηθεί κανείς αν τέτοιου είδους ωράριο είναι πάντα εξωτερικά επιβαλλόμενο κι όχι ως αποτέλεσμα προσωπικών επιλογών για απόκτηση υψηλότερων αποδοχών, έτσι ώστε να ψηλώνει και η αγοραστική δύναμη για κατανάλωση. Αν ο χρόνος είναι χρήμα, όπως συχνά λέγεται, τότε και το χρήμα θα πρέπει να είναι χρόνος, χρόνος κατά τον οποίο στερούνται αγαπημένα πρόσωπα ή ενδιαφέροντα... Πριν μεμφθεί λοιπόν κανείς τη μοίρα του, ας αναλογιστεί κατά πόσο τροφοδοτείται αυτή η κατάσταση από τον ίδιο! 

από τη «Μηχανή του Χρόνου»